ana sayfa
türkü sözleri
türkü notaları
türkü hikayeleri
gönül verenler
bağlama-nota
ozanlarımız
halk müziği
konser-tv
kitaplık
yazılar
sözlük
arşiv
linklerimiz
görüşleriniz
site içinde ara

Güncellemelerden haberdar olmak için
e-mail listemize üye olunuz. 

İsim: 
E-mail: 
            
 

 
   
Köroğlu Havaları

Ercan Kılkıl*
 

     Türkiye genelinde çalınıp söylenen Köroğlu havalarında en çok dikkat çeken konu, Köroğlu dizisi diye isimlendirilen dizinin birçok yörede seslendiriliyor olmasıdır. Ezgilerin gerek giriş ve gerek söz kısımları genellikle 7. derece olan SOL perdesinden başlamaktadır. Daha sonra 5. derece olan perdesinde kalıştan sonra karar sesi olan LA perdesine iner.

Bu kadar büyük bir coğrafyada benzer ezgilerin benzer kurallara göre işlenmesi bir tesadüf eseri değildir. Köroğlu’nun yiğitleme, koçaklama, cengi ve mısri havalarının büyük bir çoğunluğunda aynı ezgilerle karşılaşırız. Bu havaların tamamında mertlik, gözü karalık, yiğitlik çok ön planda olması sonucu, heybet, kahramanlık, korkusuzluk gibi kavramları dinleyene hissettirir.

Bu ezgilerde dikkat çeken başka farklılık ise, ritimsel farklılıklar olmasına karşın aynı ezgi kalıplarının kullanılmış olmasıdır. Örneğin; 6/8, 5/8, 2/4, 10/8 gibi ritim kalıpları kullanılmıştır. Fakat, aşıklar kendi yörelerinin karakteristiğini bozmayıp yöreye özgü ritimlerde seslendirmişlerdir.

Aynı ezgi kalıplarının farklı yörelerde icra edilmesinin sebebi ise, mertliği, cengaverliği ve coşkuyu tamamıyla yansıtan bu motiflerin benimsenmesinden kaynaklanabilir.

Türkiye’de benim dikkatimi çeken bir konu ise, aynı ezgi kalıplarının farklı sözlerle kullanıldığı Köroğlu havalarının bulunmasıdır. Bu konu ile ilgili örnek verecek olursak;

- Yiğitler Silkinip Ata Binende
- Benden Selam Olsun Bolu Beyi’ne
- Tokat Ellerinden Aldım Bakırı

Bu üç ezgide aynı ritim olan 5/8 lik kalıptadırlar. Ezgiler aynı dereceden başlayarak benzer şekilde seyrini sürdürür. Bu ezgilerde farklı olan tek şey söz unsurudur. Fakat, üç ezginin de sözleri 11’li hece ölçüsünde Koşma’dır. Adeta birbirinin varyantı konumundadırlar.

Şimdi bu ezgilerin benzerliğini örnekleri ile gösterelim:


1)
Köroğlu Havaları
Bu ezgi Şarkışla yöresine aittir. Âşık Veysel Şatıroğlu’ndan derlenmiştir.



2)
Köroğlu Havaları
Bu ezgi Kastamonu yöresine aittir. Âşık İhsan Ozanoğlu’ndan derlenmiştir.


3)
Köroğlu Havaları
Bu ezgi de Köroğlu çeşitlemelerindendir. Bu ezgiyi Yavuz Top seslendirmiştir.


4)
Köroğlu Havaları


Bu ezgi Burdur İli ne bağlı Yeşilova’dan derlenmiştir. TRT sanatçısı Salih Urhan derlemiştir.


Bu ezgilerde kullanılan ritim 5/8 ( 2+3 ) dir. Bu ritm özellikle Köroğlu havalarının Anadolu’daki en yaygın bilinen ritmidir. TRT müzik yayınlarında, radyolarda ve plaklarda genellikle seslendirilen ve popüler olmuş türdür.

Sonuç olarak unutulmaya yüz tutmuş olan aşıklarımız bu geleneğin en önemli taşıyıcılarıdır. Fakat popüler kültürün olumsuz etkileri nedeniyle onlarda yavaş yavaş kaybolmaya yüz tutmuşlardır. Köroğlu havalarının icrasında çok önemli kaynak kişiler bu şekilde unutulmuştur. Bu çok değerli kültür ürünlerimizden biri olan Köroğlu havalarının irdelenmesi ve kuşaklara aktarılması sanırım en büyük temennimiz olacaktır.


*Muğla Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı


Not: Bu yazı ilk kez yayınlanmaktadır.


 

 



anasayfa l notalar l sözler l bağlama l hikayeler l gönül verenler
halk müziği l ozanlar l yazılar l kitaplık l konser-tv l linklerimiz l görüşleriniz

Herhangi bir konuda yazışmak için: [email protected]